Официальный интернет-ресурс Атбасарского района

Еуразиялық экономикалық одаққа мүше-мемлекеттердің зейнетақысы (ЕЭО)

Өмiр болған соң адамдарың мекенжайын ауыстырып тұратыны белгiлi. Бұл көп жағдайда жұмыс орнын ауыстыруға байланысты орын алып, әрине, еңбек қатынастары рәсiмделедi. Сондай-ақ зейнетақымен қамсыздандыру нормалары да қарастырылған. Бұл әсiресе Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕЭО) мүше-елдердiң еңбекшiлерi үшiн өте маңызды. Өйткенi осы елдердiң арасында еңбек миграциясы белсендi түрде жүретiнi белгiлi. ЕЭО-ға мүше-елдер азаматтарының зейнетақы құқығы қалай қалыптасатындығы жайында «БЖЗҚ» АҚ Төлемдердi ұйымдастыру және хабарландыру департаментi директорының орынбасары Гүлмира Кимолаева әңгiмелейдi.

– Гүлмира Кенжебекқызы, ЕЭО елдерi еңбекшiлерiнiң зейнетақымен қамсыздандыру мәселесi қандай құжатпен реттеледi? Бұл құжат ЕЭО елдерi азаматтарына қандай мүмкiндiктер бередi?

– Еуразиялық экономикалық одаққа мүше-елдердiң еңбекшiлерiн зейнетақымен қамсыздандыру — еңбекшi тұрақты өмiр сүретiн мемлекеттiң заңнамасымен және ЕЭО-ға мүше-елдер арасындағы жекелеген мемлекеттiк шартқа сәйкес реттеледi. 2014 жылғы 29 мамырда қабылданған Еуразиялық экономикалық одақ туралы Шарттың 98-бабының 3-шi тармағында осылай делiнген. Шарттың ережелерiн жүзеге асыру мақсатында қазiргi уақытта Еуразиялық экономикалық одаққа (бұдан әрi — ЕЭО, Одақ) мүше-елдер (Беларусь Республикасы, Ресей Федерациясы, Армения Республикасы, Қырғыз Республикасы, Қазақстан Республикасы) Еуразиялық экономикалық комиссиямен (бұдан әрi — ЕЭК, Комиссия) бiрлесе отырып, ЕЭО-ға мүше-елдердiң еңбекшiлерiн зейнетақымен қамсыздандыру туралы Келiсiм (бұдан әрi — Келiсiм) жобасын әзiрледi. Сондай-ақ ЕЭО-ға мүше-елдердiң уәкiлеттi, құзыреттi органдары мен Комиссия осы Келiсiм нормаларын қолдану бойынша Өзара әрекеттесу тәртiбi (Тәртiп) жобасын әзiрлеуде. Келiсiм еңбекшiлер мен олардың отбасы мүшелерiне қолданылады.

Келiсiм бойынша еңбекшiлер дегенiмiз — осы Одаққа мүше-елдердiң азаматтары. Олардың зейнетақы құқығы Одаққа мүше басқа елдiң аумағында еңбек және басқа да қызметтi жүзеге асыру арқылы қалыптасуы тиiс.

Келiсiмнiң негiзгi мақсаты — зейнетақымен қамсыздандыру саласында тең құқықты қамтамасыз ету. Нақты айтар болсақ, ЕЭО-ға мүше-мемлекет зейнетақымен қамсыздандыру саласы бойынша өз азаматтарына қандай құқық ұсынса, Одаққа мүше басқа елдердiң азаматтарына да дәл сондай дәрежеде құқық беруге мiндеттi болады. Келiсiмнiң тағы бiр көздеген мақсаты — еңбекшiлердiң ЕЭО елдерiнде алған зейнетақы құқықтарын қорғау, еңбекшiлердiң зейнетақысын тағайындау және аудару мәселелерiн шешу, Одақ арасында зейнетақы саласында ынтымақтастықты дамыту.

Одаққа мүше әрбiр ел, азаматқа сол жұмысқа орналасқан мемлекеттегi еңбек өтiлi мен зейнетақы жарналары аударылған кезеңге лайықты зейнетақы төлейдi. Сондықтан еңбекшiлер Одаққа мүше-елдердегi жұмыс берушiлермен еңбек қатынастарын ресми түрде рәсiмдеулерi тиiс. Яғни, қызметкердiң өзге елдегi жұмысы заңды, еңбек шарты немесе азаматтық-құқықтық шарт негiзiнде болуы керек. Зейнетақы құқықтары осылай қалыптасады.

– Одаққа мүше-елдердiң, оның iшiнде Қазақстан Республикасының азаматтары, осы әзiрленiп жатқан Келiсiм аясында зейнетақының қандай түрлерiне үмiт арта алады?

– ЕЭО-ға мүше-елдер тағайындайтын зейнетақы түрлерi Келiсiм жобасының 2-бабында көрсетiлген. Бұл жерде әңгiме осы Келiсiм аясындағы зейнетақы түрлерi жайында болып отыр.

Келiсiм күшiне енген соң ЕЭО азаматтары ЕЭО-ға мүше басқа елдердегi еңбегi бойынша зейнетақы құқығын қалыптастыру, сақтау және жүзеге асыру мүмкiндiгiне ие болады. Ал Одаққа мүше әрбiр ел өзiнiң ұлттық заңнамасы негiзiнде өз аумағында еңбек еткен азаматқа үйлесiмдi зейнетақы төлейдi. Яғни, еңбек мигранты сол елдiң зейнетақы қорына жарна аударып, қаражат жинайды. Кейiн сол елдiң заңнамасы бойынша өзiне тағайындалған зейнетақы төлемдерiн осы елде немесе өзiнiң туған елiне аудару арқылы алады.

Еңбекшiлерге зейнетақы тағайындау және төлеуге арналған құжаттардың тiзiмi Одаққа мүше әрбiр елдiң ұлттық заңнамасы бойынша реттеледi.

Қазақстанда Келiсiм БЖЗҚ-ға зейнетақы жарналарын төлеу және БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерiн жүзеге асыру бойынша құқықтық қатынастарға тарайды. Яғни, зейнеткерлiк жасқа толу; 1 және 2 топтардағы мүгедектiк мерзiмсiз болып белгiлену; мұрагерлерге бiржолғы төлемдi жүзеге асыру жағдайында қолданылады.

– ЕЭО-ға мүше елдiң азаматы (Ресей Федерациясы немесе Қазақстан) зейнетақы алу құқығын қалай жүзеге асыра алады? Қандай құжаттар жинап, оларды қайда тапсыру керек?

– Мысалы, Ресей азаматы Келiсiм күшiне енгеннен кейiн Қазақстанда еңбек немесе азаматтық-құқықтық шарт бойынша еңбек ететiн болса, ол жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысады. Бұл үшiн ол Қазақстан Республикасының ұлттық зейнетақы заңнамасымен бекiтiлген тәртiпте БЖЗҚ-ға ай сайын мiндеттi зейнетақы жарналарын аударатын болады. Бұл ретте ол өзiнiң зейнетақы жинақтарын Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша зейнет жасына толғанда, 1 және 2 топтардағы мүгедектiгi мерзiмсiз болып белгiленген жағдайда, сондай-ақ Қазақстан заңнамасы бойынша, яғни, ҚР азаматтарымен тең жағдайда БЖЗҚ-ға (зейнетақы жарналарын және төлемдерiн қалыптастыру бойынша Қазақстандағы құзырлы орган) немесе РФ зейнетақы қорына (өмiр сүрiп жатқан елiнiң құзырлы органы) тиiстi құжаттарды тапсыра алады.

Егер Қазақстанда жұмыс iстейтiн Ресей азаматының банк шоты Ресейде ашылған болса, БЖЗҚ зейнетақыны үш ай сайын Ресейдiң зейнетақы қорына рубльмен аударады. Әрi қарай ресейлiк қор зейнетақыны алушының банк шотына жiбередi.

Егер Қазақстан азаматы Келiсiм күшiне енген соң, Ресей аумағында еңбек өтiлiне ие болса (мысалы, 5 жыл), Ресей Федерациясы өзiнiң зейнетақы заңнмамасының шарты бойынша (зейнет жасына толу, белгiлi бiр еңбек өтiлiнiң болуы, жеке зейнетақы коэффициентiнiң саны) оған осы елдегi нақты еңбек өтiлiне қарай зейнетақы тағайындайды. Бұл ретте Қазақстан азаматы тиiстi өтiнiштi және құжаттар топтамасын Ресейдiң Зейнетақы қорына немесе БЖЗҚ-ға тапсыра алады.

Егер оның банк шоты Ресейде емес, Қазақстанда ашылған болса, Ресейлiк қор зейнетақыны үш ай сайын бiздiң Қорға теңгемен аударып отырады. Ал Қор оны әрi қарай алушының банк шотына жiбередi.

– Зейнетақыны тағайындау және төлеу барысында Одаққа мүше елдердiң құзырлы органдары (зейнетақы қорлары) өзара қалай әрекеттеседi?

– Құзырлы органдардың өзара әрекеттесуi жекелеген құжат негiзiнде реттеледi. Ол Келiсiм нормаларын қолдану бойынша өзара әрекеттесу Тәртiбi (бұдан әрi — Тәртiп) деп аталады. Оны қазiр ЕЭО-ға мүше-елдердiң уәкiлеттi, құзыреттi органдары мен Еуразиялық экономикалық комиссия әзiрлеп жатыр.

Тәртiп аясында Еуразиялық экономикалық комиссия уәкiлеттi және құзыреттi органдармен бiрлесiп, тиiстi формулярды дайындауда. Оның құрамында Келiсiм аясында зейнетақыны тағайындауға немесе бұрын тағайындалған зейнетақы бойынша маңызға ие мәлiметтер болады. Құзырлы органдар осы мәлiметтермен өзара бөлiсiп отырады. Сонымен қатар Еуразиялық экономикалық комиссия уәкiлеттi және құзырлы органдармен бiрлесе отырып, Одаққа мүше-елдердiң уәкiлеттi және құзырлы органдарының ақпараттық жүйелерiн осы Комиссияның ақпараттық жүйесiмен өзара ықпалдастыру, сондай-ақ Келiсiм мен Тәртiптiң ережелерiн жүзеге асыру барысында қолданылатын деректердi, құжаттарды, формулярларды электрондық форматқа ауыстыру жұмыстарын жүргiзiп жатыр.

Еуразиялық экономикалық комиссияның бiрiктiрiлген ақпараттық жүйесiне өткенге дейiн құзырлы органдар мен осы Комиссияның өзара қарым-қатынасы қағаз жүзiнде жүзеге асырылады. Бұл үшiн олар өзара формулярлармен, сондай-ақ зейнетақыны тағайындау және төлеуге қажеттi құжаттармен алмасатын болады.

– Келiсiмге қашан қол қойылады және ол қашан күшiне енедi?

– Келiсiмге Одаққа мүше-елдердiң басшылары осы жылдың желтоқсан айында, ЕЭО-ға мүше елдердiң қол қоюына қажеттi барлық iшкi мемлекеттiк рәсiмдер аяқталған соң барып қол қояды деп жоспарланған. Бұл ретте Келiсiм оны ЕЭО елдерi түгел ратификациялаған соң, күшiне енедi.

Pension in the Eurasian economic Union (EAEU)

People change cities and countries. Often migration of the population is connected with change of work and occupation. In addition to the registration of labor relations, pension provisions are provided. This is especially true for the workers of the member States of the Eurasian economic Union (EAEU), since it is between these countries that labor migration is particularly active. Gulmira Kimolaeva, Deputy Director of the Department of organization of payments and information of JSC "UAPF", answers the questions on how the pension rights of citizens of the EAEU member States are formed.

Gulmira Kenzhebekovna, what document will regulate the issues of pension provision of workers of the EAEU countries? What will this document give to the citizens of the EAEU countries?

Pension obespechivayushchikh members of the Eurasian economic Union (EEU) in accordance with paragraph 3 of article 98 of the Treaty on the Eurasian economic Union dated 29 may 2014 is governed by the laws of the state of habitual residence, and in accordance with a separate international Treaty between the member States of the EEU.

In order to implement the provisions of this Treaty, the EAEU member States jointly with the Eurasian economic Commission (EEC) have developed an Agreement on pension provision for workers of the member States of the Eurasian economic Union. The agreement will apply in relation to workers and members of their families.

At the same time, the Agreement defines that a worker is a citizen of a member state of the EAEU, whose pension rights are formed or were formed through the implementation of labor or other activities on the territory of another member state.

The main purpose of the Agreement is the formation of pension rights of workers of the EAEU member States through pension contributions on the same terms and in the same manner as citizens of the state of employment, as well as the realization of the right to the appointment and payment of pensions on the same terms as for citizens of the state of employment.

Given that each member state of the EAEU will pay a citizen a part of the pension, adequate to the period of work and contributions of pension contributions in the country of employment, it is necessary that workers formalize labor relations with employers in the member States of the EAEU, that is, conclude labor, civil contracts, thereby forming their pension rights.

What types of pensions can be claimed by citizens of the EAEU countries within the framework of the Agreement being developed, including in the Republic of Kazakhstan?

The types of pensions assigned by the EAEU member States to which the Agreement will apply are determined by article 2 of the draft Agreement.

The pension will be paid by the member state that appointed it, including in the case of residence of the worker in the territory of another member state of the EAEU.

The worker will have the right to receive a pension in the territory of the state of residence or the state of employment (member of the EAEU), which has appointed a pension.

The list of documents for the appointment and payment of pensions to workers will be regulated by the national legislation of each member state of the EAEU.

In Kazakhstan the Agreement will apply to legal relations on payment of pension contributions to the UAPF and pension payments from the UAPF:

upon reaching retirement age;

at establishment of disability of 1 and 2 groups if disability is established indefinitely;

lump sum payment to heirs.

How will a citizen of the EAEU country (Russian Federation or Kazakhstan) be able to exercise his right to an earned pension, what documents and where to apply?

For example, if a citizen of the Russian Federation after the entry into force of the Agreement will work in Kazakhstan under an employment or civil contract, he will participate in the funded pension system by monthly transfer of pension contributions to the UAPF in the manner and under the conditions established by the national pension legislation of the Republic of Kazakhstan.

Thus to their retirement savings he will be able only when reaching the retirement age according to the legislation of the Republic of Kazakhstan or disability groups 1 and 2, if the disability installed permanently, also under the legislation of the Republic of Kazakhstan, i.e. on equal terms with citizens of Kazakhstan, addressing the necessary documents in the Fund (it is the competent authority in the Republic of Kazakhstan in the formation of pension contributions and pension payments)or to the Pension Fund of the Russian Federation(i.e. the competent authority of the state of residence).

If the Bank account of the recipient of the pension, will be opened on the territory of the Russian Federation, the SAPF will be on a quarterly basis to remit pension to the account of the Pension Fund of the Russian Federation in Russian rubles, which the Pension Fund will transfer to the Bank account of the recipient.

In case a citizen of Kazakhstan will gain experience (e.g. 5 years) on the territory of the Russian Federation after the entry into force of the Agreement, in the case of pension rights under the terms of the pension legislation of the Russian Federation (the attainment of retirement age, and the presence of a certain seniority, the number of individual pension coefficient), the Russian Federation will appoint a retirement spent in Russia working experience.

The citizen of Kazakhstan is entitled to apply with the documents (list of documents determined by the legislation of the Russian Federation) for appointment and pension payment to the Pension Fund of the Russian Federation or in the Fund.

If the Bank account of the pension recipient is opened in the territory of the Republic of Kazakhstan, the Pension Fund of the Russian Federation will transfer the pension to the UAPF account in tenge on a quarterly basis, which the UAPF will transfer to the recipient’s Bank account.

How will the competent authorities of the EAEU countries (pension funds) interact in the appointment and payment of pensions?

The interaction of the competent authorities will be regulated by a separate document, namely The procedure for interaction between the authorized bodies, competent authorities and the EEC on the application of the provisions of the Agreement (hereinafter-the Procedure), which is currently being developed by the EEC together with the member States and will enter into force simultaneously with the Agreement.

Within the framework Of the procedure, the EEC, together with the authorized and competent authorities, develops appropriate forms containing information necessary for the appointment and payment of pensions, or relevant for previously assigned pensions under the Agreement, which will be exchanged by the competent authorities.

Techgeek together with the relevant and competent authorities is working on the integration of information systems of commissioners and the competent authorities of the member States of the integrated information system for ECE, to transfer information, documents, forms used when implementing the provisions of the Agreement and Order, in electronic form.

Prior to the introduction of the ECE integrated information system, the interaction between the competent authorities and the ECE will be carried out in paper form by exchanging forms and documents necessary for the appointment and payment of pensions.

Дата создания статьи: 18.12.2019 17:20
Дата обновления статьи: 18.12.2019 17:20
Количество просмотров: 589
© 2020. Официальный интернет-ресурс Атбасарского района